مرور مهم‌ترین اتفاقات هوش مصنوعی در ۲۰۲۶

اتفاقات هوش مصنوعی ۲۰۲۶ را می‌توان در یک جمله خلاصه کرد: مدل‌ها نسل به نسل جلو رفتند (GPT-۶، خانواده Claude ۵.۵ و Gemini ۴)، مدل‌های متن‌باز ارزان‌تر و تواناتر شدند، قدرتمندترین مدل‌ها برای اولین بار به‌دلیل توان سایبری با محدودیت عرضه شدند و قانون هوش مصنوعی اروپا وارد فاز اجرا شد. این مرور، مهم‌ترین رویدادهای ژانویه تا اکتبر ۲۰۲۶ را با تاریخ دقیق و منبع کنار هم می‌گذارد.

نویسنده: تیم siloow (سیلو سولوشن) — آخرین به‌روزرسانی: آبان ۱۴۰۵

در ادامه، خط زمانی ماه‌به‌ماه، مرور هر شرکت بزرگ (OpenAI، Anthropic با مدل‌های Claude، گوگل با Gemini و آزمایشگاه‌های چینی مثل DeepSeek)، مهم‌ترین تغییرات قانونی و پیامد این اتفاقات برای کاربران و کسب‌وکارهای فارسی‌زبان را می‌خوانید. هر جا تاریخی فقط از منابع ثانویه در دسترس بود، آن را کنار گذاشته‌ایم یا صریح گفته‌ایم.

وضعیت تا آبان ۱۴۰۵: این مرور رویدادهای تا پایان اکتبر ۲۰۲۶ (اوایل آبان ۱۴۰۵) را پوشش می‌دهد. مهم‌ترین نقاط: GPT-۶ Astra در ۳ سپتامبر ۲۰۲۶ معرفی و GPT-۶ در ۷ اکتبر ۲۰۲۶ به همه کاربران ChatGPT رسید؛ Claude Opus ۵.۵ در ۲۲ سپتامبر، Sonnet ۵.۵ در ۲۸ سپتامبر و Haiku ۵.۵ در ۷ اکتبر ۲۰۲۶ معرفی شدند؛ Gemini ۴ «Argon» در ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶ ابتدا برای شرکای امنیت سایبری عرضه شد؛ DeepSeek V4 در ۲۴ آوریل ۲۰۲۶ منتشر شد. رویدادهای نوامبر و دسامبر ۲۰۲۶ در این نسخه نیامده‌اند.

مهم‌ترین اتفاقات هوش مصنوعی ۲۰۲۶ کدام بودند؟

مهم‌ترین اتفاقات هوش مصنوعی ۲۰۲۶ پنج دسته‌اند: نسل جدید مدل‌های پیشرو، عرضه کنترل‌شده مدل‌های دارای توان سایبری، موج مدل‌های متن‌باز، ورود هوش مصنوعی به جستجو و گوشی، و اجرای مقررات. جدول زیر خط زمانی کلیدی سال را نشان می‌دهد.

تاریخ	رویداد	منبع
۱۲ ژانویه ۲۰۲۶	اعلام همکاری چندساله اپل و گوگل؛ نسل بعدی Apple Foundation Models بر پایه Gemini	Engadget
۱۷ فوریه ۲۰۲۶	انتشار Qwen3.۵ با پشتیبانی ۲۰۱ زبان	Alibaba Cloud
۱۸ فوریه ۲۰۲۶	AI Mode جستجوی گوگل به فارسی و ۵۲ زبان دیگر	SER
۲۴ مارس ۲۰۲۶	اعلام توقف اپلیکیشن و API ویدیوساز Sora	Engadget
۲ آوریل ۲۰۲۶	انتشار Gemma ۴ با مجوز Apache ۲.۰	Google
۷ آوریل ۲۰۲۶	Claude Mythos Preview و Project Glasswing	Anthropic
۲۳ آوریل ۲۰۲۶	انتشار GPT-۵.۵	Fortune
۲۴ آوریل ۲۰۲۶	پیش‌نمایش DeepSeek V4 با یک میلیون توکن	DeepSeek
۲ اوت ۲۰۲۶	اجرای بیشتر قواعد قانون هوش مصنوعی اروپا	کمیسیون اروپا
۳ سپتامبر ۲۰۲۶	معرفی GPT-۶ Astra برای سازمان‌های محدود	AFP
۲۲ سپتامبر ۲۰۲۶	معرفی Claude Opus ۵.۵	Anthropic
۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶	معرفی Gemini ۴ «Argon» برای شرکای امنیتی	Reuters
۷ اکتبر ۲۰۲۶	GPT-۶ برای همه کاربران ChatGPT و معرفی Claude Haiku ۵.۵	OpenAI و Anthropic

OpenAI در ۲۰۲۶ چه کرد و GPT-۶ چه تغییری آورد؟

OpenAI در ۲۰۲۶ از GPT-۵.۵ در آوریل به GPT-۶ در سپتامبر رسید و همزمان اپلیکیشن ویدیوساز Sora را متوقف کرد. GPT-۵.۵ در ۲۳ آوریل ۲۰۲۶ برای مشترکان پولی ChatGPT منتشر شد و به گزارش Fortune، OpenAI آن را با توکن کمتر و توهم کمتر از GPT-۵.۴ معرفی کرد.

GPT-۶ یعنی نسل جدید مدل‌های OpenAI که با Astra شروع شد. طبق گزارش AFP، GPT-۶ Astra در ۳ سپتامبر ۲۰۲۶ ابتدا فقط برای تعداد محدودی سازمان عرضه شد و OpenAI آن را مدلی معرفی کرد که می‌تواند کل یک رایانه را مستقل کار کند. سپس در ۷ اکتبر ۲۰۲۶ طبق صفحه رسمی OpenAI با عنوان «GPT-۶ for everyone»، نسخه Sol برای کاربران Plus، Pro، Business و Enterprise و نسخه Luna برای کاربران رایگان و Go فعال شد. قابلیت Intelligent UI هم معرفی شد که پاسخ را به‌جای فقط متن، با نمودار، فرم و ابزارهای تعاملی نشان می‌دهد.

از سوی دیگر، OpenAI در ۲۴ مارس ۲۰۲۶ اعلام کرد Sora را در اپلیکیشن و API متوقف می‌کند و به گزارش Engadget دلیل آن را تقاضای فزاینده توان پردازشی و تمرکز تیم بر پژوهش شبیه‌سازی جهان برای رباتیک عنوان کرد.

Claude در ۲۰۲۶ چه مسیری را طی کرد؟

Claude، خانواده مدل‌های Anthropic، در ۲۰۲۶ با دو مسیر موازی پیش رفت: مدل‌های عمومی پرسرعت‌تر و ارزان‌تر، و مدل‌های بسیار توانمند که فقط با دسترسی کنترل‌شده عرضه شدند. Anthropic در ۷ آوریل ۲۰۲۶ مدل Claude Mythos Preview را معرفی کرد که توان بالایی در یافتن آسیب‌پذیری‌های نرم‌افزاری دارد و آن را فقط در قالب Project Glasswing با شرکایی مانند AWS، اپل، گوگل، مایکروسافت، NVIDIA و Linux Foundation به کار گرفت.

در ماه‌های بعد، طبق صفحه اخبار Anthropic، Claude Opus ۵.۵ در ۲۲ سپتامبر، Claude Sonnet ۵.۵ در ۲۸ سپتامبر و Claude Haiku ۵.۵ در ۷ اکتبر ۲۰۲۶ معرفی شدند. به گزارش TechNews، Opus ۵.۵ برای بارهای کاری معمول تا ۴۰ درصد ارزان‌تر و بیش از ۳۰ درصد سریع‌تر از Opus ۵ اعلام شد. Anthropic در ۲۲ اکتبر ۲۰۲۶ هم Agent Skills را به بنیاد Agentic AI اهدا کرد؛ بنیادی که پروتکل MCP هم از دسامبر ۲۰۲۵ زیر چتر آن است.

گوگل و Gemini ۴ در ۲۰۲۶ کجا ایستادند؟

گوگل در ۲۰۲۶ پس از چند ماه تأخیر، Gemini ۴ را با مدل پرچم‌دار «Argon» در ۳۰ سپتامبر معرفی کرد. به گزارش Reuters، Argon بزرگ‌تر از مدل‌های Pro قبلی است، گوگل آن را در آزمون‌های کلیدی برنامه‌نویسی و امنیت سایبری هم‌تراز GPT-۶ Astra و Claude Opus دانسته و ابتدا فقط به شرکای منتخب امنیت سایبری داده شده است؛ گوگل در زمان اعلام، تاریخی برای عرضه عمومی تعیین نکرد.

دیگر رویدادهای مهم گوگل در ۲۰۲۶:

• Gemma 4 در ۲ آوریل با مجوز Apache ۲.۰؛ اولین نسل Gemma با این مجوز باز.
• I/O 2026 با معرفی ایجنت پس‌زمینه Gemini Spark و ادعای بیش از یک میلیارد کاربر ماهانه AI Mode.
• AI Mode فارسی از ۱۸ فوریه ۲۰۲۶؛ تحلیل اثر آن را در مقاله تاثیر AI Overviews بر ترافیک سایت‌های فارسی بخوانید.
• Nano Banana و ابزارهای ویرایش تصویر Gemini که در مقاله Nano Banana چیست معرفی شده‌اند.
• پیکسل ۱۱ با Tensor G6 و تمرکز بر هوش مصنوعی روی دستگاه، که در مقاله پیکسل ۱۱ و تنسور G6 بررسی شده است.

DeepSeek V4 و مدل‌های متن‌باز چه نقشی داشتند؟

DeepSeek V4 مهم‌ترین مدل متن‌باز ۲۰۲۶ از نظر توجه رسانه‌ای بود: نسخه پیش‌نمایش آن در ۲۴ آوریل ۲۰۲۶ در دو نسخه V4-Pro و V4-Flash با پنجره متنی یک میلیون توکن و وزن‌های منتشرشده در Hugging Face معرفی شد. DeepSeek ادعا کرد V4-Pro در ارزیابی‌های برنامه‌نویسی ایجنتی بهترین مدل متن‌باز است؛ این ادعای سازنده است و باید با آزمون‌های مستقل سنجیده شود.

در کنار آن، Qwen3.۵ علی‌بابا در فوریه با پشتیبانی ۲۰۱ زبان و گویش و Gemma ۴ گوگل در آوریل با مجوز Apache ۲.۰ منتشر شدند. نتیجه کلی: فاصله کیفیت مدل‌های باز و بسته کمتر و هزینه اجرا بسیار پایین‌تر شد؛ روندی که برای کسب‌وکارهای ایرانی اهمیت ویژه دارد و در مقاله دسترسی ایرانیان به هوش مصنوعی به آن پرداخته‌ایم.

شرکت	مهم‌ترین مدل یا رویداد ۲۰۲۶	نوع عرضه
OpenAI	GPT-۵.۵، GPT-۶ (Astra، Sol، Luna)	بسته؛ Astra ابتدا محدود
Anthropic	Claude Mythos، Opus ۵.۵، Sonnet ۵.۵، Haiku ۵.۵	بسته؛ Mythos با دسترسی کنترل‌شده
گوگل	Gemini ۴ Argon، Gemma ۴	Argon محدود؛ Gemma متن‌باز
DeepSeek	DeepSeek V4 (Pro و Flash)	وزن‌های منتشرشده
علی‌بابا	Qwen3.5	مدل open-weight و نسخه میزبانی‌شده

چرا ۲۰۲۶ سال «عرضه کنترل‌شده» بود؟

۲۰۲۶ سال عرضه کنترل‌شده بود، چون سه آزمایشگاه بزرگ برای اولین بار قدرتمندترین مدل خود را ابتدا فقط به گروه محدودی از سازمان‌ها و شرکای امنیتی دادند: Anthropic با Mythos، OpenAI با GPT-۶ Astra و گوگل با Gemini ۴ Argon. دلیل مشترک، توان بالای این مدل‌ها در یافتن و بهره‌برداری از آسیب‌پذیری‌های نرم‌افزاری بود. پیامد عملی برای صاحبان سایت این است که چرخه کشف آسیب‌پذیری سریع‌تر شده و به‌روزرسانی منظم، که در چک‌لیست امنیت وردپرس توضیح داده‌ایم، اهمیت بیشتری پیدا کرده است.

قوانین هوش مصنوعی در ۲۰۲۶ چه تغییری کردند؟

مهم‌ترین تغییر قانونی ۲۰۲۶ اجرایی شدن بیشتر قواعد قانون هوش مصنوعی اروپا از ۲ اوت ۲۰۲۶ بود، از جمله الزامات شفافیت ماده ۵۰. طبق جدول رسمی کمیسیون اروپا، بسته Digital Omnibus اجرای قواعد سیستم‌های پرخطر را به دسامبر ۲۰۲۷ و اوت ۲۰۲۸ منتقل کرد و ممنوعیت دیپ‌فیک جنسی بدون رضایت از ۲ دسامبر ۲۰۲۶ اعمال می‌شود. مرور کامل مقررات اروپا، آمریکا و چین در مقاله قوانین هوش مصنوعی در جهان آمده است.

اتفاقات هوش مصنوعی ۲۰۲۶ برای کاربران فارسی‌زبان چه معنایی داشت؟

برای کاربران فارسی‌زبان، اتفاقات هوش مصنوعی ۲۰۲۶ دو روی متفاوت داشت. روی مثبت: ورود AI Mode گوگل به زبان فارسی و پشتیبانی گسترده‌تر مدل‌های متن‌باز از زبان‌های غیرانگلیسی. روی محدودکننده: ایران همچنان در فهرست کشورهای پشتیبانی‌شده OpenAI، Anthropic و Gemini API نیست و زبان فارسی در فهرست زبان‌های Apple Intelligence قرار ندارد، که در مقاله iOS 27 به آن اشاره کرده‌ایم.

• محتوای فارسی دقیق و مستند، شانس بیشتری برای ارجاع در پاسخ‌های AI Mode دارد.
• مدل‌های متن‌باز، مسیر قانونی استفاده از هوش مصنوعی برای کسب‌وکارهای داخلی‌اند.
• کیفیت فارسی مدل‌ها هنوز باید روی داده واقعی آزموده شود.

نکته: شماره نسخه مدل‌ها چند ماه یک بار عوض می‌شود. به‌جای دنبال کردن هر نسخه، روی مهارت‌های پایدار مثل پرامپت نویسی، ارزیابی خروجی و طراحی سیستم‌های قابل تعویض سرمایه‌گذاری کنید.

از تجربه تیم siloow: در ۲۰۲۶ چند بار پیش آمد که مدلی که قابلیت هوشمند یک پروژه وب روی آن ساخته شده بود، نسخه جدید گرفت یا قیمت و دسترسی‌اش تغییر کرد. تجربه ما در پروژه‌های وردپرس و وب‌اپلیکیشن‌هایی که با React و PHP ساخته‌ایم این بود که جدا کردن «منطق کسب‌وکار» از «فراخوانی مدل» و نگه داشتن پرامپت‌ها و آزمون‌ها در یک جای مشخص، مهاجرت به مدل جدید را از کاری چندروزه به تغییری کوچک تبدیل می‌کند. اگر می‌خواهید هوش مصنوعی را به شکل پایدار در سایت یا اپلیکیشن خود به کار ببرید، خدمات یکپارچه‌سازی هوش مصنوعی siloow را ببینید.

جمع‌بندی

• OpenAI از GPT-۵.۵ (آوریل) به GPT-۶ (سپتامبر و اکتبر) رسید و Sora را متوقف کرد.
• Anthropic با Mythos دسترسی کنترل‌شده را رایج کرد و خانواده Claude ۵.۵ را عرضه کرد.
• گوگل Gemini ۴ Argon را برای شرکای امنیتی و Gemma ۴ را متن‌باز منتشر کرد.
• DeepSeek V4 و Qwen3.۵ فاصله مدل‌های باز و بسته را کمتر کردند.
• قانون هوش مصنوعی اروپا از اوت ۲۰۲۶ وارد فاز اجرا شد.

برای فهم پایه‌ای این تحولات، از راهنمای هوش مصنوعی چیست شروع کنید و برای اخبار بعدی، مگ siloow را دنبال کنید.

منابع

• Anthropic Newsroom
• Fortune: OpenAI releases GPT-5.5
• DeepSeek: V4 Preview release
• European Commission: AI Act implementation timeline

سوالات متداول درباره اتفاقات هوش مصنوعی ۲۰۲۶